خستگی پرواز
می 19, 2018
شیفت کاری چیست و تاثیر آن بر خواب چگونه است؟
می 19, 2018

نارکولپسی شایع ترین علت نورولوژیک خواب آلودگی بیش از حد روزانه است . از لحاظ اپیدمیولوژی ، نارکولپسی بیماری شایعی نیست . بروز این بیماری اغلب در دهه دوم عمر بوده و با یک کاهش بروز در دهه سوم و چهارم زندگی همراه است . این بیماری معمولا مزمن است ولی با افزایش سن تخفیف می یابد .

علت این بیماری ، کمبود ماده ای به نام هیپوکراتین در سیستم عصبی-مرکزی است که در تنظیم خواب و بیداری انسان نقش دارد و کمبود آن منجر به این بیماری می گردد .

نارکولپسی 4 علامت مهم دارد ، خواب آلودگی بیش از حد روزانه ، فلج خواب ، توهم در شروع و پایان خواب و از دست دادن ناگهانی تون عضلانی یا شل شدن ناگهانی عضلات.

خواب آلودگی بیش از حد روزانه و میل شدید به خواب در روز علامتی است که بیماری با آن بروز می کند و در طی ماه ها تا سالها بعد علایم دیگر آن ظاهر می شود . تمایل به خواب تنها در  موقعیت هایی که مناسب برای خوابیدن است ، محدود نمی گردد و ممکن است تحت شرایطی مثل فعالیت های نشسته و یکنواخت ، پس از خوردن غذای سنگین و حتی در شرایطی که فرد مشغول انجام وظایف پرتحرک است ، نیز رخ دهد . در نوجوانان خواب آلودگی روزانه اغلب با تنبلی و افسردگی اشتباه گرفته می شود .

فلج خواب یک احساس بسیار ناراحت کننده است که اغلب هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن از خواب رخ می دهد و بیمار قادر به حرکت دادن خویش نیست .

توهمات حین بخواب رفتن و با شیوع کمتر حین بیدار شدن نیز ممکن است ، دیده شود . توهمات اغلب از نوع بینایی است ولی گاهی می تواند شنیداری یا لمسی نیز باشد .

بیماران نارکولپتیک به راحتی به خواب می روند ولی خواب شبانه منقطع دارند . در هنگام خواب شب مکررا بیدار شده و ممکن است خوابشان همراه با کابوس های شبانه باشد .

جهت تشخیص خواب آلودگی ناشی از بیماری نارکولپسی ، بعد از گرفتن شرح حال  معاینه فیزیکی ، تست پلی سومنوگرافی شبانه و روز بعد تست MSLT جهت سنجش خواب آلودگی طی روز مورد استفاده قرار می گیرد .

در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد . هدف از درمان ، کنترل علائم نارکولپتیک و به حداکثر رساندن عملکرد فرد در زندگی روزمره و به ویژه فعالیت های شغلی فرد می باشد . کاهش خواب آلودگی طی روز و در نتیجه به حداکثر رساندن کارایی و بهره وری بیماران در محل کار و تحصیل و به حداقل رساندن خطرات و حوادث ناشی از خواب آلودگی ، هم چنین کاهش عوارض و خطرات ناشی از حملات کاتاپلکسی به ویژه کسانی که در ارتفاعات فعالیت می کنند و یا کاهش تون عضلات بتوانند خطری را برای فرد و یا همکاران و اطرافیان وی به وجود آورد و نهایتا کنترل علائم شبانه از جمله خواب به هم ریخته ، توهمات در شروع خواب و فلج خواب که از علایم آزاردهنده این بیماری است .

درمان موفق ناركولپسی مشتمل بر درمان های دارويی و رفتار درمانی است.

رعایت بهداشت خواب یکی از اصول مهم در درمان این بیماری است . ( داشتن برنامه خواب و بیداری منظم، اجتناب از سیگار کشیدن به خصوص سه ساعت قبل از خواب ، اجتناب از مصرف الکل ، چای ، قهوه ، شکلات طی 3 الی 4 ساعت قبل از رفتن به بستر ،  فراهم کردن یک محیط مناسب و مطلوب برای خوابیدن از نظر عوامل فیزیکی بخصوص گرما ، سرما ، نور و سر و صدا و اجتناب از مواجهه با نور شدید حداقل یک ساعت قبل از رفتن به بستر )

بررسی ها نشان داده اند که داشتن برنامه ی چرت های کوتاه مدت 15 الی 20 دقیقه ای هر چند ساعت در طی روز یا چند چرت روزانه 10 الی 15 دقیقه ای به خصوص در مواقعی که بیمار احساس خواب آلودگی شدید دارد و رعایت بهداشت خواب شبانه می تواند حملات خواب آلودگی و نیز شدت خواب آلودگی طی روز را کاهش دهد .

اطلاعات عمومی درباره بیماری نارکولپسی بایستی در اختیار معلمان ، شاغلین و مسئولین واحدهای شغلی قرار گیرد .

مشاوره پیش از استخدام بسیار مهم است . مشاوره شغلی به کارگر و کارفرما در مورد مشاغلی که فرد مبتلا باید از انجام آن خودداری کند ، باید داده شود . از جمله : مشاغلی که شیفت کاری دارند ، و مشاغلی که نیازمند هوشیاری می باشد . مشاغل حساس و پرخطردیگر مانند کنترل پرواز و مانیتورینگ دقیق و خلبانی برای مبتلایان به نارکولپسی مجاز نبوده و توصیه می شود قبل از استخدام افراد در این مشاغل و همچنین در معاینات دوره ای این بیماری مورد بررسی و توجه جدی قرار گیرند .

چرت های 15 الی 20 دقیقه ای به فواصل 3 تا 4 ساعت طی روز در محل کار کمک کننده است و میتواند در بهبود عملکرد فرد موثر باشد .

دکتر فرزانه چاووشی : فلوشیپ اختلالات خواب