علل خواب آلودگی چیست ؟ نارکولپسی چیست ؟
می 19, 2018
خواب آلودگی و سوانح رانندگی
می 19, 2018

شیفت کاری به نوعی از کار اطلاق می شود که خارج از برنامه معمول هفت صبح تا پنج بعدازظهر انجام می شود . شیفت کاری شامل شیفت های شب و عصر ، ابتدای صبح و شیفت های چرخشی است . بسیاری از صنایع وابستگی فراوان به شیفت کاری دارند و میلیون ها انسان در مشاغلی که لازمه آن شیفت کاری است مشغول می باشند .

شیفت کاری در چه مشاغلی وجود دارد؟

بنا بر داده های موجود حدود 15% کارگران در ایالت متحده خارج از ساعات کاری معمول کار می کنند.

بیشتر شیفت کاران در مشاغل خدماتی مانند آتش نشانی ، پلیس ، تهیه و صرف غذا ، مراکز بهداشتی – درمانی و حمل و نقل هستند .

شیفت کاری چگونه سلامت شما را تحت تاثیر قرار می دهد؟

متاسفانه شیفت کاری ممکن است پیامدهای زیانباری بر سلامت فرد داشته باشد . به گونه ای که بنابر پژوهش های انجام شده تنها 63% شیفت کاران (در مقایسه با 89% غیرشیفت کاران) اظهار داشتند که برنامه کاری آنها اجازه خواب کافی را به آنان می دهد.

شیفت کاران به میزان چشمگیری کمتر از 6 ساعت در روزهای کاری خود می خوابند . به طور متوسط در طول هفته ، ساعات بیشتری را به کار مشغول هستند و حداقل یکبار در ماه رانندگی همراه با خواب آلودگی را تجربه می کنند.

اختلال (خواب) شیفت کاری چیست ؟

اختلال (خواب) شیفت کاری بیماری مزمنی است که مستقیماً با برنامه کاری فرد ارتباط دارد . این اختلال بنابر طبقه بندی بین المللی اختلالات خواب نوعی اختلال “ریتم سیرکادین”است .

به این معنا که بهم ریختگی misalignment یا غیرهمزمانی de-synchronization در اشکال خواب وجود دارد . در صورتی که مبتلا به اختلالات خواب ناشی از شیفتکاری باشید ، زمانیکه احساس نیاز برای خواب دارید برای خوابیدن مشکل خواهید داشت .

نشانه های اختلال (خواب) شیفتکاری شامل موارد زیر می شود :

  • خواب آلودگی بیش از حد در زمان بیداری ، هوشیاری و بهره ور بودن
  • بیخوابی یا ناتوانی در به خواب رفتن زمانی که نیاز به خوابیدن دارید . این نشانه به معنای به سختی به خواب رفتن یا بیدارشدن پیش از خواب کافی است .
  • خوابی که ناکافی باشد یا پس از آن احساس سر زندگی و نشاط نکنید .
  • اختلال تمرکز
  • کم انرژی بودن
  • تحریک پذیری یا افسردگی
  • اختلال در روابط بین فردی

بیشتر افرادی که شیفت کاری دارند برخی از این مشکلات را تجربه خواهند کرد . بعنوان نمونه می توان به بیدارشدن در زمانیکه خواب کمتر از 7 الی 9 ساعت داشته اند یا احساس خواب آلودگی در محل کار با این وجود در افراد مبتلا به اختلال شیفت کاری، نشانه های فوق بصورت مداوم وجود دارند و با کار و زندگی شخصی آنها ایجاد تداخل می نماید.

اختلال خواب شیفت کاری در اثر شیفت کاری شبانه ، شیفت های چرخشی یا حتی شیفت اوایل صبح بروز می کند . این اختلال ممکن است منجر به محرومیت مزمن از خواب شود به گونه ای که فرد هیچگاه خواب مورد نیاز را نداشته باشد و مدت قابل توجهی محرومیت خواب ( sleep debt ) مزمن پیامدهای جدی برای سلامت ، بهره وری و ایمنی فرد در بردارد .

خواب آلودگی بیش از حد و خواب لحظه ای ( Microsleeps )

بسیاری از شیفت کاران با خواب آلودگی بیش از حد در محیط کار ، زندگی شخصی یا فعالیت های تفریحی دست و پنجه نرم می کنند . این نشانه خواب آلودگی بیش از حد ، فراتر از افت طبیعی هوشیاری است که بسیاری از افراد در طول روز ممکن است تجربه کنند . خواب آلودگی بیش از حد ، یک نشانه پایدار است که با توان کارکردن ، مطالعه نمودن یا شرکت در فعالیت های اجتماعی تداخل می کند .

افرادی که بسیار خواب آلوده هستند ، ممکن است خواب لحظه ای Microsleep را تجربه کنند . خواب لحظه ای Microsleep به معنای به خواب رفتن به مدت بسیارکوتاه است .

Microsleep غیر ارادی است و تنها چند ثانیه طول می کشد . شایان ذکر است که به خواب رفتن در محیط کار ممکن است بسیار خطرناک باشد و تعهدات کاری یا بهره وری فرد را تحت تاثیر قرار دهد و برای اطرافیان شما ناراحت کننده باشد .

چرت های با مدت مناسب در طول شیفت یا ساعت های مرخصی (off) برای افرادی که از این دو نشانه رنج می برند بسیار سودمند است .

یکی از مشکلات این است که هنگامی که فرد شب در محل کار خود است مواجهه با نور ترشح ملاتونین را در او سرکوب میکند . ملاتونین مادهای است که بصورت طبیعی در شب ترشح میشود . کسانیکه شیفتکاری شبانه یا شیفتکاری چرخشی دارند، اغلب اوقات به اندازه کافی نمی خوابند و به این ترتیب محرومیت از خواب طولانی مدت برای سلامت آنها پیامدی بدی را در برخواهد داشت . همچنین شیفت کاری ، ریتم های سیرکادین بدن را بهم میریزد و باعث میشود این ریتم ها همزمانی خود را با محیط بیرون بدن و یا چرخه های رفتاری از دست بدهند .

عملکرد (تاثیر اختلال خواب ناشی از شیفتکاری بر عملکرد)

اختلال خواب ناشی از شیفتکاری سلامت شما و عملکرد و ایمنیتان در محل کار را تحت تاثیر خود قرار میدهد .

بهره وری عملکرد شما ممکن است به چندین علت تحت تاثیر قرار گیرد . شیفتکاران با احتمال کمتری خواب مورد نیاز بدنشان را دریافت میکنند و این مسئله میتواند در طول زمان به تدریج مقدار زیادی محرومیت از خواب (Sleep debt) را در پی داشته باشد. چنانچه کار شما در شب است : شما در این حالت بر خلاف ساعت بیولوژیکی بدن خود عمل میکند .

ساعت بیولوژیک بدن بصورت طبیعی شما را به طرف هوشیاری کمتر و خواب در طول ساعات شبانه روز سوق میدهد . هر دوی این فاکتورها می توانند زمان واکنش شما را کندتر کند . در این حالت شما ممکن است به سرعت فکر نکنید یا پاسخ دهی و حل مسئله شما سریع نباشد .

تمرکزتان ممکن است کاهش یابد و برای شما تمرکز دقیق و ادامه یک وظیفه کاری با دقت ، سختتر شود . مطالعات نشان می دهند که در طول شب زمان واکنش کندتر است و خطاهای بیشتری رخ می دهد .

دکتر آرزو نجفی : فلوشیپ اختلالات خواب